Drzewniej bywało...

Północno-wschodnia część Polski, czyli Kraina Wielkich Jezior to obszar o skomplikowanej i wieloetnicznej historii, która sprawiła, że Mazury są unikalne na skalę krajową.

Pierwsi osadnicy pojawili się na terenach dzisiejszych Mazur około 15 tysięcy lat temu – najstarsze odkryte ślady należą do kultury łużyckiej. Nazwa Prusy pojawia się po raz pierwszy w IX wieku w Geografie Bawarskim jako Bruzi. W tym okresie teren Mazur był zamieszkiwany przez wiele plemion, które nigdy nie utworzyły jednolitego państwa, co znacznie ułatwiło podbicie ich przez zakon krzyżacki. W XIII wieku rozpoczęła się chrystianizacja Prus, a już w 1243 roku obszar ten zostaje podzielony na Warmię i Mazury – dzieje się tak na skutek decyzji papieża Innocentego IV. Od XIV wieku ma miejsce napływ ludności polskiej, niemieckiej i litewskiej, która wchodzi w interakcje z mieszkańcami Prus. W 1618 roku władzę zdobywa dynastia Hohenzollernów, którzy doprowadzają do uniezależnienia od Polski. W wyniku zawartego w 1660 roku pokoju w Oliwie Prusy Książęce przestają być lennikiem Polski.

W latach 1709-1711 miała miejsce epidemia dżumy, w wyniku której liczba ludności pruskiej zmniejszyła się o jedną trzecią. W celu ponownego zaludnienia opuszczonych obszarów, zaczęto sprowadzać Szwajcarów, Szkotów i Francuzów – ludność polska została objęta zakazem osiedlania się, jednak znacząca część osadników z Mazowsza przybyła na te tereny, dając tym samym początek społeczności mazurskiej.

W wyniku rozbioru w 1772 roku Prusy zostały połączone z Pomorzem i Brandenburgią, dokonał się podział na Prusy Wschodnie i Prusy Zachodnie. Język polski zostaje całkowicie wyeliminowany ze szkół i urzędów. Na początku XIX wieku przez Mazury przetaczają się wojska napoleońskie i rosyjskie. Wygrane wojny z Francją, Austria i Danią wpływają na ożywienie rozwoju Prus, do którego przyczynia się również powstanie Cesarstwa Niemieckiego.

Zakończenie I wojny światowej i klęska Prus przynoszą konflikt o tereny Warmii i Mazur – w wyniku przeprowadzonego plebiscytu ludność opowiedziała się za przyłączeniem jej do Niemiec. Obok dynamicznego rozwoju turystyki i rekreacji terenu Mazur miała miejsce militaryzacja regionu.

Podczas II wojny światowej mieszkańcy uciekali na zachód, skąd na statkach byli przewożona do Niemiec. Ludność tonęła w jeziorach i zamarzała na drogach. Ofensywa Armii Czerwonej doprowadza do zniszczenia Mazur – miasta zostały splądrowane i spalone, a Mazurowie byli traktowani tak, jak Niemcy.

Po II wojnie światowej, w ramach konferencji w Teheranie podjęto decyzję o przyłączeniu Mazur do Polski. Prusy Wschodnie podzielono na część północną i południową - ta pierwsza znalazła się na terytorium Związku Radzieckiego, druga włączona została do Polski. Społeczność mazurska nadal była źle traktowana – ludność napływowa uważała ich za Niemców. Również władze polskie przyczyniały się do tej sytuacji – aż do 1950 roku trwała akcja wysiedleńcza Mazurów. Na ich miejsce przybyła ludność z Wileńszczyzny, Podola i Wołynia oraz Sybiracy. Podział administracyjny z 1999 roku tworzy z Warmii i Mazur województwo warmińsko-mazurskie.